Jupiter

Inleiding

Jupiter is vanaf de zon gezien de vijfde en tevens grootste planeet binnen ons zonnestelsel.
Zij is vernoemd naar de Romeinse oppergod Jupiter en wordt ook wel een Gasreus of Joviaanse planeet genoemd (een planeet die voornamelijk uit gassen bestaat).
Jupiter heeft ongeveer de grootste omvang die een planeet kan bereiken; planeten met meer massa krimpen door de zwaartekracht. Een ster kan alleen groter zijn doordat de kernreacties in de kern een tegendruk uitoefenen die het krimpen voorkomt.
Vanaf de Aarde is Jupiter vaak met het blote oog zichtbaar als een heldere “ster” die niet flikkert. Na de zon, de maan en Venus is Jupiter het helderste object aan de hemel. Alleen als Jupiter ten opzichte van de aarde achter de zon staat is waarneming niet mogelijk.

Samenstelling

Samenstelling Jupiter

Jupiter heeft een rotsachtige kern met een diameter van 14 000 km. De kern bestaat deels uit nikkel-ijzer (een mengsel van circa 90% ijzer en circa 8% nikkel) en deels uit gesteente. De temperatuur ligt rond de
25 000 kelvin. Daaromheen bevindt zich de mantel van ongeveer 40 000 km dik en bestaat uit
metallisch waterstof (90%) en helium (10%).
Door een relatief dunne overgangslaag wordt de mantel gescheiden van de buitenste laag van vloeibaar moleculair waterstof die een dikte van 20 000 km heeft waarbij naar binnen toe de temperatuur en druk toenemen.
Behalve waterstof en helium komen in lagere concentraties ook methaan, ethaan en koolstofdioxide voor.
Dankzij de mantel van metallisch waterstof beschikt Jupiter over een sterk magnetisch veld.

Jupiter straalt overigens twee keer zoveel energie uit naar de ruimte dan zij absorbeert (zie Kelvin-Helmholtz mechanisme).

Rotatie

Jupiter draait in 10 uur rond haar eigen as en is daarmee de snelste binnen ons zonnestelsel. Zo snel zelfs, dat de planeet vervormt.
Door de vervorming is Jupiter aan de polen wat afgeplat en ter hoogte van de evenaar wat uitgerekt.
De rotatie om de Zon gaat stukken langzamer. Jupiter doet daar 12 jaar over.

Atmosfeer & Temperatuur

Omdat Jupiter geen vast oppervlak heeft, is de grens met de atmosfeer niet eenvoudig aan te geven. Door de dichtheid en lage temperatuur gedraagt de atmosfeer van Jupiter zich meer als een vloeistof dan als een gas.
De atmosfeer van Jupiter bestaat hoofdzakelijk uit waterstof en helium. Andere gassen die worden aangetroffen zijn methaan, ammoniak, waterstofdeuteride, ethaan en waterdamp. Waterstoffosfide, waterstofsulfide en ammoniumhydrosulfide komen slechts sporadisch voor.
Deze gassen zorgen voor de rode, bruine en witte wolken.

Tevens komen er veel stormen voor in de atmosfeer van Jupiter. Men vermoedt dat dit veroorzaakt wordt door de snelle rotatie om zijn as (in 10 uur) en de hoge temperatuur in de kern.
De opvallendste storm op Jupiter is drie keer zo groot als de Aarde en wordt “De Grote Rode Vlek” genoemd. Al minstens 300 jaar raast deze storm over Jupiter. Door de jaren heen is de omvang van de vlek drastisch afgenomen. (zie – De Grote Rode Vlek in beweging)

Het is gemiddeld 152 kelvin op Jupiter.

Oppervlak

Omdat Jupiter geen vaste oppervlakte heeft, is de grens met de atmosfeer niet eenvoudig aan te geven. Meestal wordt de hoogte waarop de druk 1 bar bedraagt als referentiepunt genomen.

Jupiter (samengevat)
Vernoemd naar Jupiter, een god in de Romeinse mythologie
Afstand tot de zon 7,7841×108 km
Diameter 142.984 (±8) km (equator) 133.708 (±20) km (polair)
Massa 1,899×1027 kg
Samenstelling kern Nikkelsilicide
Temperatuur Gemiddeld 152 Kelvin (-121 °C)

* Deze informatie is gedeeltelijk afkomstig van Wikipedia / Wikibooks en is gedeeltelijk herschreven.